SAFİR ARABULUCULUK

Arabuluculuk Anlaşma Belgesi İmzalandıktan Sonra Dava Açılabilir mi? 2026

Arabuluculuk Anlaşma Belgesi İmzalandıktan Sonra Dava Açılabilir mi? 2026

Arabuluculuk görüşmelerinin anlaşmayla sonuçlanmasının ardından tarafların en çok merak ettiği konulardan biri, arabuluculuk anlaşma belgesi imzalandıktan sonra dava açılıp açılamayacağıdır.

Bu soruya yalnızca “evet” veya “hayır” şeklinde cevap vermek doğru değildir.

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18. maddesine göre, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde taraflar üzerinde anlaşılan hususlar hakkında dava açamaz.

Burada kanunun özellikle kullandığı “üzerinde anlaşılan hususlar” ifadesi önemlidir.

Dolayısıyla bir arabuluculuk anlaşma belgesinin imzalanmış olması, taraflar arasındaki bütün hukuki ilişkilerden kaynaklanan mevcut veya gelecekteki her türlü talebin artık dava konusu yapılamayacağı anlamına gelmez.

Anlaşmanın kapsamı, hangi talepler üzerinde anlaşma sağlandığı, anlaşmanın tam mı yoksa kısmi mi olduğu ve sonradan ileri sürülen talebin gerçekten anlaşma kapsamında bulunup bulunmadığı ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Kısa Cevap: Arabuluculuk Anlaşmasından Sonra Dava Açılabilir mi?

Kural olarak arabuluculukta üzerinde anlaşılmış hususlar hakkında yeniden dava açılamaz.

Ancak bu kural, taraflar arasındaki her türlü uyuşmazlığın mahkemeye götürülemeyeceği anlamına gelmez.

Anlaşma kapsamına alınmamış talepler, kısmi anlaşmada üzerinde uzlaşılmayan konular veya anlaşma belgesinin hukuki geçerliliğine ilişkin iddialar farklı bir değerlendirmeyi gerektirebilir.

Özellikle yanılma, aldatma, korkutma, aşırı yararlanma veya anlaşmanın oluşum sürecine ilişkin hukuki geçerlilik iddiaları varsa somut olayın özellikleri ayrıca incelenmelidir.

Bu nedenle:

“Arabuluculukta imza attım, artık hiçbir konuda dava açamam.”

şeklindeki düşünce her durumda doğru değildir.

Arabuluculuk Anlaşma Belgesi Nedir?

Arabuluculuk anlaşma belgesi, arabuluculuk görüşmeleri sonucunda tarafların üzerinde uzlaştıkları hususların yazılı hâle getirildiği belgedir.

Arabuluculukta uyuşmazlığın çözümünü arabulucu belirlemez.

Arabulucu hâkim veya hakem gibi karar vermez; tarafların iletişim kurmasına, taleplerini ortaya koymasına ve çözüm seçeneklerini değerlendirmesine yardımcı olur.

Uyuşmazlığın hangi koşullarla sona erdirileceğine taraflar karar verir.

Bu nedenle anlaşma belgesinin kapsamı da tarafların üzerinde uzlaştıkları hususlardan oluşur.

Arabuluculuk Anlaşmasının En Önemli Hukuki Sonucu Nedir?

6325 sayılı Kanun'un 18/5. maddesi uyarınca taraflar, arabuluculuk faaliyeti sonunda üzerinde anlaştıkları hususlar hakkında dava açamaz.

Bu düzenleme arabuluculuk anlaşmasının en önemli hukuki sonuçlarından biridir.

Ancak dikkat edilmesi gereken nokta şudur:

Kanun, “taraflar artık birbirlerine karşı hiçbir dava açamaz” dememektedir.

Kanun, “üzerinde anlaşılan hususlar” hakkında dava açılamayacağını düzenlemektedir.

Bu nedenle anlaşma belgesinin kapsamının açık olması büyük önem taşır.

“Üzerinde Anlaşılan Hususlar” Ne Demektir?

Bu kavramı bir örnekle açıklamak daha kolaydır.

Bir işçi ile işveren arasında;

kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti, yıllık izin ücreti ve ödenmeyen ücret konusunda uyuşmazlık bulunduğunu düşünelim.

Taraflar arabuluculuk görüşmesinde yalnızca kıdem tazminatı ile yıllık izin ücreti konusunda anlaşmış olabilir.

Fazla çalışma ve ücret alacağı konusunda ise anlaşma sağlanmamış olabilir.

Bu durumda bütün işçilik alacaklarının aynı hukuki durumda olduğu söylenemez.

Üzerinde anlaşılmış kıdem tazminatı ve yıllık izin talepleri bakımından anlaşma belgesinin hukuki sonuçları doğarken, üzerinde anlaşılmamış talepler ayrıca değerlendirilir.

İşte bu nedenle anlaşma belgesinde neyin üzerinde anlaşma sağlandığının açıkça belirtilmesi önemlidir.

Kısmi Arabuluculuk Anlaşmasından Sonra Dava Açılabilir mi?

Evet. Arabuluculukta tarafların uyuşmazlığın tamamında anlaşması zorunlu değildir.

Taraflar bazı taleplerde anlaşırken diğerlerinde anlaşamayabilir.

Buna kısmi anlaşma denir.

Örneğin işçi ile işveren arasında;

olabilir.

Bu durumda üzerinde anlaşılmış hususlar ile anlaşılmamış hususların birbirinden ayrılması gerekir.

Anlaşılmayan talepler bakımından dava şartları, zamanaşımı veya hak düşürücü süreler ve diğer usul hükümleri dikkate alınarak hukuki yollara başvurulması gündeme gelebilir.

Anlaşma Belgesinin Açık Olması Neden Önemlidir?

Arabuluculuk anlaşmasının ileride yeni bir uyuşmazlık yaratmaması için kapsamının açık olması gerekir.

Anlaşmada mümkün olduğunca;

hangi uyuşmazlığın çözüldüğü, hangi talepler üzerinde anlaşma sağlandığı, ödeme miktarı, ödeme tarihi, taksitlendirme varsa taksit tarihleri, diğer edimler ve varsa anlaşılmayan hususlar açıkça belirtilmelidir.

Örneğin yalnızca:

“Tarafların birbirlerinden hiçbir hak ve alacağı kalmamıştır.”

şeklindeki genel bir cümlenin kullanılması, somut olayın özelliklerine göre ileride anlaşmanın kapsamına ilişkin tartışmalara neden olabilir.

Bu nedenle hangi talep ve uyuşmazlıkların anlaşmayla sonuçlandığının mümkün olduğunca belirlenebilir olması hukuki güvenlik açısından önemlidir.

Arabuluculuk Anlaşması İmzalandıktan Sonra Vazgeçilebilir mi?

Arabuluculuk süreci gönüllülük esasına dayanır.

Taraflar görüşme sırasında anlaşmaya zorlanamaz. Bir taraf yapılan teklifi kabul etmeyebilir, karşı teklif sunabilir veya görüşmeleri anlaşma sağlamadan sonlandırabilir.

Ancak tarafların müzakere ederek bir anlaşmaya ulaşması ve anlaşma belgesini imzalaması sonrasındaki hukuki durum farklıdır.

Sadece sonradan fikir değiştirmek veya yapılan anlaşmadan pişman olmak, imzalanmış anlaşmayı kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Anlaşma belgesi hukuki sonuç doğurur.

Bununla birlikte anlaşmanın kurulması sırasında hukuken geçerliliğini etkileyebilecek bir durum bulunduğu ileri sürülüyorsa, bu iddia ayrıca değerlendirilir.

Arabuluculuk Anlaşması İptal Edilebilir mi?

Arabuluculuk anlaşmalarının bağlayıcılığı esastır. Ancak hukuk düzeninde bir belgenin imzalanmış olması, belgenin oluşumuna ilişkin hiçbir hukuki iddianın ileri sürülemeyeceği anlamına gelmez.

Somut olayın özelliklerine göre;

yanılma, aldatma, korkutma, aşırı yararlanma veya anlaşmanın oluşum sürecine ilişkin başka geçerlilik sorunları gündeme gelebilir.

Burada önemli bir ayrım yapılmalıdır.

Bir tarafın yalnızca:

“Anlaşmayı sonradan beğenmedim.”

veya

“Daha fazla para alabileceğimi öğrendim.”

demesi tek başına anlaşmayı geçersiz hâle getirmez.

Geçersizlik iddiasının hukuki bir sebebe dayanması ve somut olayın özellikleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.

Aşırı Yararlanma Arabuluculuk Anlaşmasını Etkiler mi?

Aşırı yararlanma, Türk Borçlar Kanunu'nun 28. maddesinde düzenlenmiştir.

Özellikle işçi-işveren uyuşmazlıklarında arabuluculuk anlaşmaları bakımından bu konu son dönemde önem kazanmıştır.

Ancak bir işçinin hesaplanabilecek işçilik alacaklarından daha düşük bir tutara anlaşması tek başına anlaşmanın geçersiz olduğu anlamına gelmez.

Arabuluculuğun doğasında müzakere ve karşılıklı taviz bulunmaktadır.

Bununla birlikte tarafların ekonomik durumları, edimler arasındaki açık oransızlık, anlaşmanın hangi koşullarda yapıldığı, tarafın serbest iradesi, düşünme ve değerlendirme imkânı ile gerçek bir müzakerenin bulunup bulunmadığı gibi hususlar somut olayda önem taşıyabilir.

Bu konu Safir Arabuluculuk'taki “İhtiyari Arabuluculukta Aşırı Yararlanma” başlıklı yazımızda ayrıca incelenmiştir.

Arabuluculukta Anlaşılan Para Ödenmezse Ne Olur?

Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlardan biri budur.

Örneğin tarafların arabuluculukta 200.000 TL ödeme yapılması konusunda anlaştığını ve ödemenin belirli bir tarihte gerçekleştirileceğini kararlaştırdığını düşünelim.

Borçlu taraf ödeme tarihinde parayı ödemezse şu soru ortaya çıkar:

Eski uyuşmazlık yeniden dava konusu yapılabilir mi?

Burada anlaşma belgesinin içeriği ve hukuki niteliği incelenmelidir.

Ödemenin yapılmaması, tarafların üzerinde anlaştığı asıl uyuşmazlığı otomatik olarak yeniden canlandırmaz.

Öncelikle anlaşmada kararlaştırılan edimin yerine getirilmesi gündeme gelir.

Anlaşma belgesinin ilam niteliğinde belge olup olmadığı veya icra edilebilirlik şerhi gerekip gerekmediği değerlendirilerek, şartları varsa cebri icra yoluna başvurulabilir.

Dolayısıyla:

“Para ödenmedi, eski alacağın tamamı için tekrar dava açarım.”

şeklinde otomatik bir sonuç çıkarılması doğru değildir.

Şarta Bağlı Arabuluculuk Anlaşmasında Durum Farklı Olabilir mi?

Tarafların arabuluculuk anlaşmasında belirli şartlar öngörmesi mümkündür.

Örneğin anlaşmanın bazı sonuçları ödemenin tam ve zamanında gerçekleştirilmesine bağlanmış olabilir.

Bu durumda ödeme yapılmamasının sonuçları belirlenirken anlaşma belgesindeki hükümlerin nasıl kaleme alındığı önem kazanır.

Şartın hukuki niteliği, hangi sonucun şarta bağlandığı ve şart gerçekleşmediğinde tarafların ne kararlaştırdığı somut anlaşma üzerinden değerlendirilmelidir.

Bu nedenle özellikle şarta bağlı anlaşmalarda metnin açık ve tereddüde yer bırakmayacak biçimde hazırlanması önemlidir.

Arabuluculuk Anlaşması İcraya Konulabilir mi?

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgelerinin icra edilebilirliğine ilişkin özel hükümler içermektedir.

Kanunda belirtilen koşulların gerçekleşmesi hâlinde arabuluculuk anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge niteliği kazanabilir.

Bazı durumlarda icra edilebilirlik şerhi gerekirken, kanunda öngörülen belirli imza koşullarının bulunduğu anlaşmalarda ayrıca şerh aranmaksızın ilam niteliğinde belge sonucu doğabilir.

Bu nedenle:

“Her arabuluculuk anlaşması doğrudan icraya verilebilir.”

veya

“Her anlaşma için mutlaka mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınmalıdır.”

şeklindeki iki genelleme de doğru değildir.

Anlaşmanın konusu, uyuşmazlığın türü ve belgeyi kimlerin imzaladığı birlikte değerlendirilmelidir.

İcra Edilebilirlik Şerhi Nedir?

İcra edilebilirlik şerhi, arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşmanın kanunda belirtilen koşullar çerçevesinde cebri icraya elverişli hâle gelmesine ilişkin hukuki mekanizmadır.

Mahkemenin bu incelemesi uyuşmazlığın esasını yeniden çözmek anlamına gelmez.

İnceleme esas olarak anlaşmanın arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığı çerçevesinde yapılır.

Ancak taşınmazın devri, taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak kurulması ve kanunda ayrıca düzenlenen bazı uyuşmazlıklar bakımından özel hükümler bulunduğu unutulmamalıdır.

Dava Şartı Arabuluculukta Anlaşmadan Sonra Dava Açılabilir mi?

Dava şartı arabuluculukta da temel kural aynıdır:

Üzerinde anlaşılmış hususlar hakkında dava açılamaz.

Tarafların uyuşmazlığın tamamında anlaşması hâlinde, anlaşma kapsamındaki talepler bakımından 6325 sayılı Kanun'un öngördüğü sonuç meydana gelir.

Ancak kısmi anlaşma varsa üzerinde anlaşılmamış taleplerin hukuki durumu farklıdır.

Bu nedenle dava şartı arabuluculukta son tutanak ve varsa anlaşma belgesinin kapsamının doğru belirlenmesi büyük önem taşır.

İhtiyari Arabuluculukta Anlaşmadan Sonra Dava Açılabilir mi?

İhtiyari arabuluculukta taraflar arabuluculuk yoluna kendi iradeleriyle başvurur.

Ancak sürecin ihtiyari olması, yapılan anlaşmanın hukuki sonuç doğurmayacağı anlamına gelmez.

Taraflar ihtiyari arabuluculuk sonucunda anlaşmışsa, üzerinde anlaşılan hususlar bakımından 6325 sayılı Kanun'un 18. maddesinde düzenlenen sonuçlar gündeme gelir.

Bu nedenle:

“Bu dava şartı arabuluculuk değildi; ihtiyari arabuluculuktu. Aynı konuda tekrar dava açabilirim.”

şeklindeki düşünce doğru değildir.

Arabuluculuk Anlaşması ile İbraname Aynı Şey midir?

Hayır.

Arabuluculuk anlaşma belgesi ile ibraname aynı hukuki kurum değildir.

Özellikle iş hukukunda ibra bakımından Türk Borçlar Kanunu'nda özel düzenlemeler bulunmaktadır.

Arabuluculuk anlaşması ise 6325 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirilen bir arabuluculuk sürecinin sonunda ortaya çıkan ve kendine özgü hukuki sonuçları bulunan bir belgedir.

Bu nedenle arabuluculuk anlaşmasının geçerliliğini değerlendirirken yalnızca ibraname hükümlerinden hareket etmek doğru değildir.

Anlaşma Belgesinde “Tüm Haklarımı Aldım” Yazması Yeterli midir?

Arabuluculuk anlaşmasının kapsamının belirlenebilir olması önemlidir.

Bu nedenle çok genel ifadeler ileride yeni uyuşmazlıkların doğmasına neden olabilir.

Örneğin yalnızca:

“Tarafların birbirlerinden herhangi bir hak ve alacağı bulunmamaktadır.”

şeklinde bir ifade kullanılması yerine hangi uyuşmazlıkların, hangi taleplerin ve mümkünse hangi edimlerin anlaşma kapsamında bulunduğunun açıkça ortaya konulması daha sağlıklı olacaktır.

Çünkü daha sonra dava açılması hâlinde temel tartışmalardan biri:

“Bu talep gerçekten daha önceki arabuluculuk anlaşmasının kapsamında mıydı?”

sorusu olabilir.

Arabuluculuk Anlaşması Hazırlanırken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Arabuluculuk anlaşmasının yalnızca mevcut uyuşmazlığı sona erdirmesi değil, ileride yeni uyuşmazlıklar doğmasını da mümkün olduğunca önlemesi gerekir.

Bu nedenle anlaşma belgesinde özellikle;

açık biçimde belirtilmesi önemlidir.

Belirsiz bir anlaşma, çözülen uyuşmazlığın yerine bu kez anlaşmanın kapsamı hakkında yeni bir uyuşmazlık doğurabilir.

Örnek Olay: Hangi Konuda Dava Açılabilir?

Bir işçinin işverenden dört farklı talebi bulunduğunu düşünelim:

Kıdem tazminatı: 150.000 TL

Yıllık izin ücreti: 30.000 TL

Fazla çalışma alacağı: 80.000 TL

Ödenmeyen ücret: 40.000 TL

Arabuluculuk görüşmesinde taraflar yalnızca kıdem tazminatı ile yıllık izin ücreti konusunda anlaşmış; fazla çalışma ve ücret alacağı konusunda anlaşamamış olsun.

Anlaşma belgesi ve son tutanak da bunu açık biçimde gösteriyorsa, dört talebin tamamının aynı hukuki durumda olduğu söylenemez.

Üzerinde anlaşılmış kıdem tazminatı ve yıllık izin bakımından dava açma yasağı gündeme gelir.

Anlaşma sağlanmayan fazla çalışma ve ücret alacakları bakımından ise ilgili dava şartları, zamanaşımı veya hak düşürücü süreler dikkate alınarak hukuki yollar ayrıca değerlendirilebilir.

Bu örnek, kısmi anlaşmanın ve anlaşma belgesinin kapsamının neden bu kadar önemli olduğunu açıkça göstermektedir.

Arabuluculuk Anlaşmasından Sonra Dava Açılırsa Mahkeme Ne Yapar?

Bir taraf, daha önce arabuluculukta üzerinde anlaşılmış bir hususu yeniden dava konusu yaptığında mahkeme öncelikle önceki arabuluculuk sürecinin ve anlaşma belgesinin kapsamını değerlendirebilir.

Burada kritik soru şudur:

Yeni davada ileri sürülen talep, gerçekten daha önce üzerinde anlaşılmış hususlardan biri midir?

Cevap evetse 6325 sayılı Kanun'un 18/5. maddesindeki dava açma yasağı gündeme gelir.

Ancak yeni talep anlaşmanın kapsamında değilse veya anlaşmanın hukuki geçerliliğine ilişkin ayrı bir uyuşmazlık bulunuyorsa farklı bir hukuki değerlendirme gerekebilir.

Bu nedenle her olayda anlaşma belgesinin metni belirleyici öneme sahiptir.

Sık Sorulan Sorular

Arabuluculuk anlaşma belgesi imzalandıktan sonra dava açılabilir mi?

Kural olarak taraflar üzerinde anlaştıkları hususlar hakkında dava açamaz. Ancak anlaşma kapsamına girmeyen veya kısmi anlaşmada üzerinde anlaşılmayan talepler ayrıca değerlendirilebilir.

Arabuluculuk anlaşmasından sonradan vazgeçebilir miyim?

Yalnızca fikir değiştirmek veya anlaşmadan pişman olmak, imzalanmış anlaşmayı kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Arabuluculukta anlaşılan para ödenmezse dava açabilir miyim?

Ödeme yapılmaması, eski uyuşmazlığı otomatik olarak yeniden dava konusu hâline getirmez. Öncelikle anlaşma belgesindeki edimin yerine getirilmesi ve belgenin icra edilebilirliği değerlendirilmelidir.

Arabuluculuk anlaşması iptal edilebilir mi?

Anlaşmanın geçerliliğine ilişkin yanılma, aldatma, korkutma, aşırı yararlanma veya başka hukuki iddialar somut olayın özelliklerine göre değerlendirilebilir. Ancak yalnızca sonradan pişman olmak yeterli değildir.

Kısmi anlaşmadan sonra dava açılabilir mi?

Üzerinde anlaşılmamış hususlar bakımından diğer hukuki koşullar da mevcutsa dava yolu gündeme gelebilir. Üzerinde anlaşılmış konular ise 6325 sayılı Kanun m.18/5 kapsamında değerlendirilir.

Arabuluculuk anlaşması kesinleşmiş mahkeme kararı mıdır?

Arabuluculuk anlaşması mahkemenin uyuşmazlığın esasını inceleyerek verdiği bir hüküm değildir. Bununla birlikte kanunda belirtilen şartlarda ilam niteliğinde belge özelliği kazanabilir ve önemli hukuki sonuçlar doğurur.

Avukat olmadan yapılan arabuluculuk anlaşması geçerli midir?

Avukat bulunmaması tek başına her anlaşmayı geçersiz kılan genel bir kural değildir. Ancak anlaşma belgesinin ilam niteliğinde sayılması veya icra edilebilirlik şerhi gerekip gerekmediğinin belirlenmesinde belgenin kimler tarafından imzalandığı önem taşıyabilir.

Arabulucu taraflardan biri lehine karar verebilir mi?

Hayır. Arabulucu hâkim veya hakem değildir. Taraflardan hangisinin haklı olduğuna karar vermez. Arabuluculukta çözüm tarafların müzakeresi ve ortak iradesi sonucunda ortaya çıkar.

Anlaşma belgesinde olmayan bir alacak için dava açılabilir mi?

Talebin gerçekten anlaşma kapsamında bulunup bulunmadığı öncelikle anlaşma belgesi ve sürecin diğer belgeleri üzerinden değerlendirilmelidir. Sadece talebin ismen yazılmamış olması her olayda tek başına yeterli olmayabilir; anlaşmanın kapsamı bir bütün olarak incelenmelidir.

Sonuç: Önemli Olan İmza Kadar Anlaşmanın Kapsamıdır

Arabuluculuk anlaşma belgesi imzalandıktan sonra dava açılıp açılamayacağı konusunda temel kural açıktır: Taraflar üzerinde anlaştıkları hususlar hakkında dava açamaz.

Ancak bu kural, arabuluculuk anlaşmasının taraflar arasındaki geçmiş ve gelecekteki bütün hukuki ilişkileri kendiliğinden ortadan kaldırdığı anlamına gelmez.

Anlaşmanın tam mı kısmi mi olduğu, hangi talepleri kapsadığı, hangi konularda anlaşma sağlanamadığı ve sonradan ileri sürülen talebin anlaşmanın kapsamında bulunup bulunmadığı belirleyicidir.

Ayrıca anlaşma belgesinin hukuki geçerliliğine yönelik irade sakatlığı, aşırı yararlanma veya sürecin oluşumuna ilişkin hukuki iddialar, somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilir.

Bu nedenle arabuluculuk anlaşması hazırlanırken yalnızca “anlaşmaya varıldı” sonucuna odaklanılmamalıdır.

İyi hazırlanmış bir anlaşma belgesi;

neyin çözüldüğünü, tarafların neyi üstlendiğini, ödemenin veya diğer edimlerin nasıl yerine getirileceğini ve varsa hangi hususların anlaşma dışında kaldığını açıkça göstermelidir.

Arabuluculuğun temel amacı yalnızca mevcut uyuşmazlığı sona erdirmek değil, tarafların üzerinde uzlaştıkları çözümü açık, uygulanabilir ve yeni uyuşmazlıklara mümkün olduğunca yol açmayacak şekilde ortaya koymaktır.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her arabuluculuk anlaşması; uyuşmazlığın niteliği, anlaşma belgesinin içeriği, tarafların iradesi ve somut olayın özellikleri dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.